مجموعه گنجینه پرسش و پاسخ نماز(2)

بسم الله الرحمن الرحیم

گنجینه پرسش و پاسخ نماز(3)

پرسش: 

خواهری دوازده ساله است که حدوداً سه ساله مکلف شده است، ولی از همان ابتدا اهمیت به نماز نمی داد. ابتدا می گفتیم شاید بچه است و نمی فهمد، ولی حالا که به اول راهنمایی می رود، به نماز اهمیت نمی دهد.مادرم از غصّه ناراحت است . لطفاً در مورد این مشکل راهنمایی ام کنید

پاسخ: 

البته نماز نخواندن خواهرتان جای نگرانی هم دارد، چون نماز تنها وظیفه ای است که اگر کسی آن را سبک بشمارد و بدان بی اهمیت باشد و یا نمازی که می خواند، بدون عمل باشد و قبول نشود، بقیه اعمالش مخدوش است . در روایت آمده است : اگر کسی نماز واجبش را عمداً ترک کند، مانند کافر است.1 امام صادق (ع)فرمود: "هر کس نمازش را سبک بشمارد، از شفاعت ما محروم خواهد بود".2 نماز ستون دین است و اگر قبول شود، بقیه اعمال قبول می شود و اگر مردود شود، دیگر اعمال مردود است .3 راجع به خواهرتان ، نکاتی را تذکر می دهیم ، مراعات کنید، ان شاءاللّه مفید واقع می شود: 1- از اصرار بیش از اندازه بپرهیزید، زیرا هر چیزی که از حدّش بگذرد، نتیجه معکوس می دهد. شما و مادرتان از روی دلسوزی و عشق به نماز و از باب اهمیّت دادن به آن ممکن است بیش از اندازه به او فشار بیاورد و نسبت به همه چیز بدبین بشود؛ 2- او را به نماز جماعت یا اجتماعاتی که خواهران تشکیل می دهند ببرید 3- سعی کنید عملاً به او بفهمانید نماز بسیار مهم است ، مثلاً اوّل وقت ، بلکه قبل از وقت برای نماز آماده شوید. 4- اگر ایشان لذّت نماز و مناجات با خدا را درک کند، اهل نماز و عبادت خواهد شد. بنابراین به شکلی به ایشان معانی نماز را بفهمانید به شخص آگاهی بگویید در این باره سخن بگوید، تا او تحت تأثیر قرار گیرد. 5- بعد از نماز دست به دعا بردارید و از خدا بخواهید او اهل نماز بشود. 6- مبانی اعتقادی او را، به شیوه های گوناگون ـ چه با دادن کتاب های مذهبی منطقی و چه با ارتباط سازنده ـ تقویت کنید. و درباره فلسفه نماز با او صحبت کنید. 7- علت یابی کنید چرا نماز نمی خواند؛ البته به نرمی و با بیان خوش. 8- ثمرات سازنده نماز را عملاً باید ببیند، تا بدان معتقد شود، مثلاً نماز در رفتار اعضای خانواده یا فامیل چه تأثیری دارد. 1. احسانبخش رشتی، صادق، آثار الصادقین، گیلان: ستاد برگزاری نمازجمعه گیلان، روابط عمومی، ‎???? ش. ج 11، ص 133. 2 . همان ، ص 125. 3 . همان ، ص 119.

پرسش:

دختری 23ساله و دارای مدرک لیسانس هستم و با پسر عمه ام عقد بسته ام. او پسر خوبی است و مقید به اخلاق و آداب اسلامی می باشد، اما در نماز خواندن سهل انگاری می کند؛ حال مانده ام چه روشی را اتخاذ نمایم که ایشان از روی شوق نماز بخواند.

پاسخ:

خواهر گرامی! همان طور که گفته اید پسر عمه تان آداب و اخلاق پسندیده ای دارد ولی در مورد نماز کمی سستی و تنبلی می کند. چند تذکر را موردتوجه قرار دهید: 1- از راه های عاطفی وارد شوید و ایشان را نسبت به نماز تشویق کنید، مثلاً به ایشان بگویید، اگر نماز بخوانید، محبّت من نسبت به شما بیش تر خواهد شد و یا به او عملاً محبت کنید سعی کنید در شبانه روز، یک بار او را به نماز جماعت ببرید و اگر امام زاده ای در شهرتان هست ، او را به زیارت ببرید؛ البته باتشویق و ترغیب شب ها زودتر بخوابید و صبح حرکت کنید؛ 2- از واسطه هایی مانند عمّه یا شوهر عمه یا مادر و پدرتان استفاده کنید و به ایشان بگویید از راه های منطقی و صحیح و عاطفی با شوهرتان صحبت کنند و به صورت مستقیم یا غیر مستقیم به ایشان سفارش خواندن نماز را بکنند یا اگر دوست خوب و صمیمی دارد، او را واسطه کنید که با شوهرتان صحبت کند. معاشرت با دوستان نمازگزار اثر مثبتی خواهد داشت . 3- کتاب هایی در مورد نماز و اهمیت دادن به آن و این که اگر کسی نماز نخواند، شفاعت پیامبر و ائمه شامل حالش نمی شود، یا در دنیا فقیر می شود، تهیه کنید و آن ها را به صورت کادو به او هدیه کنید. 4- از هم اکنون (قبل از عروسی ) در این مورد کوتاه نیایید و سعی کنید با اعمال نفوذ او را نماز خوان کنید،حتی اگر در ابتدا با کراهت نماز بخواند، زیرا کم کم عادت می کند و اهل نماز می شود. 5- اگر بتوانید همراه با او به نماز جمعه یا مراسم دعای کمیل یا زیارت امام یا امام زاده ای که نزدیکتان است بروید. 6- سعی کنید هنگامی که او به خانه شما می آید، شما را در حال نماز مشاهده کند. بعضی از جوانان در ابتدای جوانی شاید مقداری سهل انگاری در نماز بنمایند ولی بعداً بهتر می شوند. بعد از نماز هایتان از خداوند متعال بخواهید شوهرتان اهل نماز بشود.

پرسش:

اگر زن از شوهر بپرسد: مال و پولی را که هزینة زندگی می‌کند از کجا و از چه راه حلال یا حرامی تهیه می‌نماید اما شوهر او را مؤاخذه کند، چه حکمی دارد؟ اگر شوهراهل نماز نباشد، وظیفه همسر چیست؟ چگونه می‌تواند او را به نماز خواندن وادار نماید؟

پاسخ:

در مورد پول و مالی که شوهر به منزل می‌آورد، به گفته اش اعتماد کنید. تجسّس و کنکاش لازم نیست. پرسش و تجسس در این مورد، زمینة بی اعتمادی و سرد و سست شدن بنیان خانواده را فراهم می‌سازد. در مورد توصیة به همسر دربارة‌نماز، بهترین راه برای تبلیغ آن است که: 1 - ابتدا مبلّغ با عمل خویش، ذهن و فکر و بلکه دل آن طرف را چیره کند، نیز با تکریم و محبت به وی، در قلب او بنشیند. در مورد همسر که براساس روایات، هر چه ایمانش قوی‌تر و محبت و ولایتش نسبت به ائمه(ع) بیشتر باشد، رابطة محبت آمیزش نسبت به همسرش زیادتر می‌باشد.1 2 - اگر اهل مطالعه است،‌کتاب‌هایی را که با قلم شیوا و روان در ارتباط با نماز نوشته شده،‌به وی معرفی کنید یا خودتان بخرید و در اختیارش قرار دهید، مثل "پرتوی از اسرار نماز" از آقای قرائتی، "نماز تسلیم انسانی عصیانگر" از آقای جلال رفیع، "از ژرفای نماز" از مقام معظم رهبری، "نماز زیباترین الگوی پرستش" از غلامعلی نعیم‌آبادی، "نماز از نظر قرآن و حدیث" موسوی راد لاهیجی. 3 - بیان فواید و آثار عملی نماز در زندگی دنیا و آخرت و بیان دیدگاه دانشمندان با گرایش‌های دینی و مذهبی مختلف در مورد اصل نیایش ،‌ دعا و مناجات و نماز و ارتباط روحی و معنوی با خدا و استفاده از کتاب "آیین نیایش" نوشته ابراهیم غفاری و "نیایش" دکتر علی شریعتی. 4 - گاهی با هم در کانون‌های فرهنگی و جلسات سخنرانی مذهبی و اخلاقی شرکت کنید. شرکت در این گونه جلسات و تذکرات و معنویات آن، فضای ذهنی و روحی مناسبی را برای گرایش به نماز فراهم می‌کند. 5 - گاهی جهت هواخوری و تفریح با هم قدم بزنید، به پارک بروید و پس از مقدمه‌سازی مناسب، از مرگ و قیامت و مسئولیت انسان در پیشگاه خداوند سخن بگویید. اولین چیزی که در عالم قبر و قیامت از انسان سئوال می‌شود، نماز اوست. اگر شخص اهل نماز بود و نمازش مورد قبول قرار گرفت، امید است سایر کارهای خیرش نیز قبول شود. در غیر این صورت،‌هیچ کار خوبی از او قبول نمی‌شود. تذکر: اگر بخشی از راهکارهای ذکر شده، توسط فردی از دوستان و اقوام (که در وی تأثیر و نفوذ بیشتری دارد) انجام بگیرد، بهتر است، ولی در هر حال زبان تکریم و محبت نباید فراموش شود. 1 . حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، قم: مؤسسه آل البیت، 1409ق. ‌ج14، ص 11.

پرسش: 

آیا اهل سنت به تمامی سنت های پیامبر(ص) عمل می کنند؟(حتی سنتهای ظاهری) آیا در سنت پیامبر(ص) بدعت گذاشته اند ؛ نمونه آن چیست؟ آیا احکام خاص مذهب تشیع که با اهل سنت تفاوت دارد (مانند : سر روی مهرگذاشتن, پنج مرتبه نماز در سه نوبت خواندن و ... ) بدعت است؟

پاسخ: 

پیروان اهل سنت نیز همانند شیعیان درعمل به احکام اسلامی از جمله مستحبات متفاوت هستند.برخی از آنان حتی به واجبات هم عمل نمی کنند و برخی دیگر دارای تقید بیشتری هستند. البته نوعاً به نماز جماعت و نماز اول وقت وتلاوت قرآن توجه بیشتری دارند ، اما درباره بدعت‌هایی که در میان آنان پدید آمده، باید گفت:ممکن است بدعت‌های بسیاری در کارهای آنان به وجود آمده باشد، ولی آنچه مشهود و برجسته است، از جمله شستن پاها به هنگام وضو و تکتف و دست بستن در نماز است. آن ها به دلیل برداشت ناصواب معتقدند که به جای مسح پا باید آن را شست .در نماز باید دست‌ها را به عنوان تعظیم خدا روی هم گذاشت. اما درباره سجده بر مهر یا پنج نوبت نماز در شبانه‌روز از سوی شیعیان باید گفت: این امور از باب بدعت نیست، بلکه طبق نظر شیعه دقیقاً بر اساس آموزه‌های دینی است.مثلاً اهل سنت اگر 5 نوبت در شبانه‌روز نماز می‌خوانند ، شیعیان نیز 5 نوبت نماز می‌خوانند، ولی اهل سنت جمع بین نماز ظهر و عصر و مغرب و عشا را جایز نمی‌دانند و معتقدند که هر کدام باید در وقت خاص خود خوانده شود، ولی شیعه جمع آن ها را جایز می‌داند . اکثرا بعد از خواندن نماز ظهر نماز عصر را می‌خوانند . بعد از نماز مغرب، نماز عشا را به جا می‌آورند ، گرچه خواندن نماز عصر و عشا در وقت مخصوص خود را جایز بلکه افضل می‌دانند. پس به لحاظ تعداد نمازهای واجب و زمان آن ها اختلافی بین شیعه و سنی نیست. تنها در این تفاوت دارند که شیعه جمع بین ظهرین (ظهر و عصر) و مغربین (مغرب و عشا) را جایز می‌داند ،ولی اهل سنت جایز نمی‌داند . هر کدام را جداگانه و در وقت خاص خود می‌خوانند. به توضیح المسایل مراجع تقلید مراجعه نمایید که برای هر کدام از نمازها وقت مخصوص و وقت مشترک بیان کرده‌اند. اما درباره سجده بر مهر باید گفت: از نظر شیعه بر چیزهای خوراکی و پوشاکی سجده جایز نیست . باید بر سنگ، چوب، خاک و مانند آن که از زمین است سجده نمود. اهل سنت سجده بر لباس و فرش را نیز جایز می‌دانند. در منابع اهل سنت آمده که پیامبر بر مهر سجده می‌کرد مثلاً در کتاب صحیح مسلم که از کتاب‌های بسیار معتبر اهل سنت است آمده که عایشه گفت: "قال لی رسول الله: ناولینی الخمرة من المسجد،‌1 رسول خدا به من فرمود: سجدگاه (مهر) مرا از مسجد بیاور". مسلم بعد از نقل این سخن درباره معنای خمیره گفته : خمیره سجده‌گاه کوچکی به اندازه سجده کردن است که از سعف درخت خرما و گِل درست کرده بود و روی آن سجده می‌کرد.2 بنابر این در روایات اهل سنت نیز از سجده پیامبر بر مهر سخن آمده ولی سجده بر فرش و لباس را جایز شمرده اند. شیعه سجده بر تربت سید شهدا(ع) را از باب فضیلت آن خاک مقدس بهتر می‌داند و گرنه به هر خاک و سنگ و چوب سجده جایز است. در کتاب "جلوه‌های عرفانی نهضت حسینی" نشر بوستان کتاب، قم 1386ش، نکته‌های شنیدنی آمده است که مطالعه آن آموزنده و مفید خواهد بود. 1 . ابن سعد، لطبقات الکبری، تحقیق: محمد عبد القادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیة، ط الأولی، 1410ق، ج1، ص363. 2 . مسلم، صحیح مسلم، بیروت، دار الاحیاء التراث العربی، ط اول، 1420ق، کتاب الحیض، ص 209، حدیث 13.

پرسش:

دچار وسواس در وضو گرفتن بودم. مدتی بهتر شدم. دوباره دچار شده ام و همین طور در نماز دچار وسواس هستم. فکر می کنم که حدثی از من سر زده و نمازم باطل شده است گاهی چند بار نماز می خوانم.آخرش هم به دلم نمی چسبد. لطفاً راهنماییم کنید.

پاسخ:

بیماری وسواس از قوه واهمه ناشی می شود؛ یعنی انسان دچار موهوماتی می شود که اصل و حقیقت ندارد و همه اش پندار و فکر و خیال است. غالباً انسان هایی که قوه واهمه شان قوی تر است ، دچار این گونه موهومات می شوند و وقتی از حد گذشت ، تبدیل به بیماری می شود و باید آن را درمان کرد. انسان های وسواسی زمینه ، قبلی داشته اند یا کسی مانند مادر و پدر و دوست ، این زمینه را در انسان ایجاد کرده است. راه اساسی درمان وسواسی، به توجهی کامل به توهمات ذهنی است. اگر چند نوبت به این توهمات ترتیب اثر داده نشود، کم کم بهبودی حاصل می شود. ما باید توجه داشته باشیم خداوند متعال هرگز از ما این گونه وضو یا نماز را نخواسته است و شاید اگر به این نحو وضو یا نماز بخوانیم، باطل شود. باید همان طور که بقیه مردم وضو می گیرند، وضو بگیریم و مانند بقیه مردم نماز بخوانیم و نیازی نیست خود را معطل کنیم . آخرش هم نه وضو و نه نماز و نه هیچ عبادتی به دلتان نچسبد و از خود ناراحت باشیم. اگر این بیماری را درمان نکنیم، روز به روز بدتر می شود و به جایی می رسد که اصلاً توانایی و قدرت وضو و نماز سلب می شود. می گویند شخصی در وضو وسواس داشت و تا طلوع آفتاب یا غروب. نمی توانست وضو بگیرد و هر روز نمازش خراب می شد. اسلام دین سخت و دشواری نیست. پیامبر (ص)فرمود:" بعثت بالحنیفیه المسمحة السهله؛ من به دین آسان و صحیح و عقلانی مبعوث شدم".1 دشواری هایی که برای خود درست می کنیم، گناه دارد، و باید درروز قیامت جوابگوی هدر دادن وقت و اسراف آب و غیره باشیم . پس باید شما از خدا بترسید و دست از این وسواسی که کار خلاف شرع است، بردارید. و قطعاً بدانید که گناه می کنید. اگر جلوی این وسواسی را نگیرید، ضرر به جان و مال و وقت خود می زنید و این کار بسیار زشت و حرامی است . شما فقط یک مرتبه سریع وضو بگیرید و یک مرتبه نماز بخوانید، حتماً اگر وضو یا نمازتان به دلتان نچسبد. اصلاً خداوند متعال از شما نماز صحیح نمی خواهد. خدا از شما که دچار این بیماری هستید، یک مرتبه نماز خواندن را می خواهد و شما که بدتر از کسی که همواره بول از او خارج می شوید نیستید. آدم سلسل البول باید یک وضو بگیرد و سریعاً نمازش را بخواند، با این که می داند بول در بین نماز او خارج می شود. بنابراین از این به بعد اگر دوبار وضو بگیرید یا دو بار نماز بخوانید، کار حرامی انجام داده اید و گناه کار خواهید بود. یک مرتبه وضو و یک مرتبه نماز. 1. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت: مؤسسه الوفاء، 1404ق. ج 22 ، ص 264 ، حدیث 3 .

پرسش:

دختری هستم که از نظر اعتقادی و دینی ضعیف می‌باشم. با این که مادرم مرا به نماز و حجاب توصیه می‌کند، توجهی نمی‌کنم. با این که دوست دارم آنها را رعایت کنم، اقدام به خواندن نماز کرده‌ام، ولی دوباره ترک کردم. چه کار کنم تا عقیده‌ام نسبت به نماز و اسلام عوض شود

 

پاسخ:

دغدغه مادر گرامی شما در واقع بازتاب و نمونه‌ای از نگرانی‌های خانواده‌ای مذهبی جامعه است که در پیچ و تاب دنیای پرشتاب به دنبال این‌اند که فرزندانشان از صراط مستقیم و راه درست زندگی نلغزند و از مسیر حق منحرف نشوند. در پاسخ از دو زاویه، موضوع را می‌توان بررسی کرد: اول: متأسفانه شناختی که از کودکی نسبت به خداوند توسط دیگران به ما ارائه می‌شود، ناقص و یا حتی غلط است. در کودکی هنگامی که می‌خواهند او را از چیزی بترسانند، به او می‌گویند: خدا تو را می‌سوزاند! با این کار هر چند قصد آنها تربیت کودک است، ولی از مجموع این هشدارها، کودک ناخواسته به این نتیجه می‌رسد که خدا فقط به دنبال بهانه‌ای است تا بندگانش را بسوزاند! وقتی وارد مدرسه می‌شود، کتاب‌های دینی به دنبال این هستند که با برهان نظم، وجود خداوند را برای ما ثابت کنند، غافل از این که خداوندی که با چنین برهان‌هایی اثبات می‌شود، هرچند ممکن است عاقل را قانع کند، ولی هیچگاه به تنهایی نمی‌توانند در دل موجی از محبّت را ایجاد کنند. خداوندی که ائمه اطهار به ما معرفی فرموده‌اند، نه تنها عقل را مدهوش می‌کند، بلکه دل را شیدای خود می‌کند. توصیه می‌کنم سر فرصت و با حوصله این چند دعا را با معانی آن بخوانید تا ببینید آیا خدایی که اهل بیت در تب و تاب عشق او می‌سوختند، همان خدایی است که تصوّر می‌کنید؟! 1ـ مناجات خمسة عشر، 2ـ مناجات شعبانیه، 3ـ دعای کمیل (این مناجات‌ها در مفاتیح الجنان موجود می‌باشد). دوم: حکمت خدا اقتضا می‌کرد در هر کاری برای بقای بشر لازم بوده، لذّتی قرار دهد، مثلاً اگر بشر از غذا خوردن لذّت نمی‌برد، به خاطر سوء هاضمه، نسلش از بین می‌رفت یا اگر ازدواج لذّت‌بخش نبود، کمتر کسی حاضر به آن می‌شد. در مورد مسایل معنوی نیز موضوع به همین شکل است، یعنی در این اعمال نیز لذّت‌های سرشاری قرار داده شده است که اگر بتوانیم به آن لذّت‌ها دست پیدا کنیم، نگاه ما به نماز دیگر به عنوان یک فرصت خواهد بود، نه تکلیف برای این که به شیرینی این ارتباط اطمینان پیدا کنید، چند توصیه ارائه می‌شود: 1ـ از گناه و نافرمانی خدا پرهیز کنید؛ زیرا گناه موجب دوری از خدا شده و لذت عبادات را از بین می‌برد. 2ـ احکام نماز را به خوبی فرا بگیرید، چون هیچ وقت نمی‌توان با یک عمل ناقص و یا غلط به خداوند تقرب پیدا کرد. 3ـ در هنگام وضو گرفتن سعی کنید حضور قلب پیدا کنید، زیرا اگر کسی در وضو حضور قلب نداشته باشد، بعید است بتواند در نماز حالت روحانی و معنوی پیدا کند. شاید سِرّ دعاهایی که در هنگام وضو توصیه شده است، از همین جهت باشد. 4ـ چون عوامل بسیاری ذهن انسان را به خود مشغول می‌کند، برای آسودگی از این افکار، سعی کنید چند دقیقه‌ای پیش از نماز به سجاده بنشینید و ذکر بگویید تا ذهن شما آرام آرام تمرکز پیدا کند. 5ـ به طور معمول نمی‌توان یک دفعه در نماز توجه پیدا کرد، بنابراین سعی کنید تا یک هفته در هر نماز، در رکعت اول توجه بیشتری به معنای آنچه می‌خوانید داشته باشید و هر هفته یک رکعت به آن بیافزایید، بعد از چند هفته شما در همه نماز توجه نسبی پیدا کرده‌اید. با این پنج توصیه، می‌توانید از نماز خواندن لذّت ببرید. هر لذّت معنوی شما را برای انس بیشتر با نماز تشویق می‌کند. البته نباید فراموش کرد که نماز را به خاطر لذّت آن نمی‌خوانیم، بلکه به خاطر عمل به دستور الهی آن را به جا می‌آوریم، اما مطمئناً در صورت لذت‌بخش بودن نماز و عبادت، انگیزه ما برای انجام آن بسیار تقویت شده و هیچ گاه آن را ترک نخواهیم کرد. نتیجه و سود دنیوی نماز با توجه و حضور قلب است. نکته آخر: سستی برخی در ایمان به خاطر تأثیر دوستان آنها می‌باشد. انسان‌ها به شدّت از اطرافیان خود تأثیر می‌پذیرند، به ویژه در دوران نوجوانی، به خصوص از دوستان و همسالان. بنابراین اگر چنین دوستانی داشتید، در ارتباط با آنها تجدید نظر کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر توصیه می‌شود که این کتاب‌ها را مطالعه کنید: 1ـ صلاة الخاشعین، نوشته آیةالله شیهید دستغیب. 2ـ حکمت‌ها و اندرزها، اثر استاد شهید مرتضی مطهری. در مورد حجاب متأسفانه در چند سال پس از جنگ فرهنگ سازی درستی صورت نگرفت و با اینکه این فریضه از دستورهای صریح قرآن است، مورد بی‌مهری (و در مواقعی مورد تردید و انکار برخی ناآگاهان) قرار گرفت. بسیاری از دختران نوجوان با فلسفه حجاب چندان آشنا نیستند، از این رو اشاره‌ای به سابقه حجاب و بی‌ حجابی در گستره تاریخ می‌کنیم و تصمیم نهایی را به شما واگذار می‌کنیم. به تعبیر قرآن اوّلین کسی که انسان را با وعده‌های چشمگیر دعوت به بی حجابی کرد ابلیس بود. هر چند غرض او بی آبرو کردن حضرت آدم و حوّا بود، ولی این خواسته را از طریق تحریک آنها به خوردن شجره ممنوعه دنبال کرد و به مقصود خود نائل شد. تاریخ گواه است که حجاب و پوشش در همه تمدن‌های بشری وجود داشته است (مراجعه شود به فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی/ دکتر حدّاد عادل) امّا در سده‌های اخیر و به طور دقیق‌تر از انقلاب صنعتی در غرب، پدیده بی حجابی خود را به نمایش گذاشت. علّت شیوع این پدیده آن بود که صاحبان صنایع و کارخانه‌ها هر روز شاهد بودند کارگران آنها که همه مرد بودند، هر روز مزایای افزونتری می‌خواهند. در نتیجه به این تصمیم رسیدند که به زنان حق مالکیت بدهند. شاید باور نکنید که در غرب تا حدود صد و بیست سال پیش در بسیاری از کشورها زن حقّ مالکیت نداشت، ولی این یک موضوع مسلّم تاریخی است. به هر حال آنان با شعار دفاع از حقوق زنان وارد کارخانه‌ها شدند، با کمترین دستمزد و بدون هیچ گونه حق اعتراض و اعتصابی چند سالی به این صورت گذشت تا اینکه بازار غرب از صنایع تولیدی اشباع شد، از این رو سرمایه‌داران دوباره دست به دامن زنان شدند و با چاپ تصاویر عریان یا نیمه عریان آنها بر روی کالاهای تولید، به ترویج مصرف گرایی دامن زدند. پس از مدّتی این شیوه نیز پاسخگوی تولیدات انبوه کارخانجات نبود، بنابر این تصمیم گرفتند با حمله به فرهنگ‌های کشورهای دیگر جهان، احساس نیاز نسبت به تولیدات شرکت‌های خود را در آنها بوجود آوردند و متأسفانه در این کار موفّق شدند. برای اثبات این موفقیت کافی است تعداد کتابفروشی‌های شهرتان را با لوازم آرایش فروشی‌های آن مقایسه کنید! در نتیجه این مقایسه درصد موفقیت آنها معلوم می‌شود. آیا یک بانوی محجّبه مسلمان که نه جلو‌ه‌گری می‌کند و نه ریخت و پاش، می‌تواند مشتری مناسبی برای این شرکت‌های چند ملیتی باشد؟ مسلّماً نه! پس برای این که او را به عنوان یک مشتری ایده‌آل درآورد، چکار باید کرد؟ مسلّم است که با ماهواره، مجله یا هر رسانه فرهنگ‌سازی باید فرهنگ او را تغییر داد. برخی از عناصر سست عنصر نیز برای جلب آرای دختران جوان با بیان شعارهای جذّاب ولی بی محتوا، دانسته یا ندانسته در غرب و یا شرق به کمک کمپانی‌های بزرگ رفتند. نتیجه آن شد که می‌بینیم. (برای اطلاع بیشتر به نقاب فساد، سلاح تهاجم فرهنگی نوشته آقای سید محمود مدنی بجستانی مراجعه کنید.) فریضه حجاب در راستای حمایت از بانوان صادر شده و اولین قربانی بی حجابی خود زنان خواهند بود اما این که میزان پوشیدگی در اسلام چگونه است، در رساله‌های عملیّه بیان شده است. آنچه بر آن می‌افزاییم، این نکته است که میزان پوشیدگی و نحوه آن همچون نمره است. برخی از حجاب‌ها زیر ده می‌باشند، بنابر این مردودند و بری بالای ده. این حجاب‌ها قبولند . یعنی هم ده قبول است، هم پانزده و هم بیست، ولی مسلّم است که مزایای ده و پانزده همچون بیست نیست. بنابراین حجاب برتر (که در واقع نمره بیست این فریضه است) همان چادر است که نماد اسلامی و ملّی زنان ایرانی می‌باشد.

پرسش:

خداوند متعال در آیه 6 سوره مائده فرموده:" یا اَیُّهَاالَّذینَ امَنوُا اِذا قُمتُم اِلَی الصَّلوةِ فَاغسِلوُا وُجوُهَکُم وَ اَیدِ یَکُم اِلَی المَرافِقِ وَامسَحوُ ابِرُوُسِکُم وَ اَرجُلَکُم اِلَی الکَعبَینِ..."1 در مورد وضو فرموده : وقتی می خواهید به نماز....

پاسخ:

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با این مرکز اولا: درباره آیه وضو باید بگوئیم که این آیه در مقام بیان کیفیت وضو است و وقتی یک آیه در مقام بیان کیفیت وضو می باشد دیگر نباید انتظار داشته باشید که به همه ابعاد نماز اشاره کند. ثانیا: اگر به صرف نیامدن مسئله مهر و تسبیح و ...در این آیه بکار گیری مهر و تسبیح را باطل بدانید خوب انجام رکوع و سجده و قنوت و ..هم در این آیه نیامده پس باید این ها هم باطل باشد! مسلم است که این اشکال شما نشأت گرفته از انتظار نابجائی است که شما از آیات قرآن دارید و خیال می کنید هر جا که بحثی از نماز پیش آمد باید همه مسائل نماز در آن گفته شود درحالیکه خیلی از مسائل روشن نماز وجود دارد که در قرآن اصلا بیان نشده و شیعه و اهل سنت آنها را قبول دارند مثلا اینکه نماز صبح دو رکعت می باشد در هیج جای قرآن نیامده آیا به صرف نیامدن در قرآن می توانیم قائل شویم که نماز صبح دو رکعت نیست؟! قرآن کریم در بسیاری از مسائل اصول و کلیات آنرا بیان نموده و تبیین آنرا بر عهده رسول خدا (ص)‌قرار داده است چنانکه فرموده : :" وَ أَنْزَلْنا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَیْهِم‏"3 "و این قرآن را به سوی تو فرود آوردیم، تا برای مردم آنچه را به سوی ایشان نازل شده است توضیح دهی" یا اینکه می فرماید:" ما آتاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاکُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا"4 " آنچه را رسول خدا برای شما آورده بگیرید (و اجرا کنید)، و از آنچه نهی کرده خودداری نمایید" یا اینکه در جای دیگر می فرماید:" یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَطیعُوا اللَّهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُم‏"5 "ای کسانی که ایمان آورده‏اید اطاعت کنید خدا را و اطاعت کنید پیامبر خدا و اولو الأمر [اوصیای پیامبر] را" چنانکه در این آیات بیان شده ما باید از رسول خدا و اوصیای وی ، تبعیت و اطاعت کنیم و لازمه اطاعت این است که ما باید سنت پیامبر و جانشینان وی را حجت و معتبر بدانیم و ملاک عمل قرار دهیم. اما درباره سجده باید بگوئیم که سجده عبادتی شرعی است که کیفیت انجام آن متوقف بر وجود نص و تصریح پیامبر (ص) است و در سنت و سیره پیامبر که قرآن ایشان را به عنوان مفسر و مبین خود معرفی کرده، دیده نشده پیامبر بر فرش یا لباس سجده کند، بلکه بر زمین و خاک و ریگ و حصیر سجده کرده است و لذا در این موارد بر چیزی که یقینا جایز است یعنی همان اموری که پیامبر (ص)‌بر آنها سجده می کرده باید اکتفاء نمائیم. درباره قیام و ایستادن در نماز هم همین مسئله جاری است یعنی نحوه ایستادن ما در نماز که یکی از واجبات نماز می باشد باید مطابق ایستادن رسول الله باشد و کسی نمی تواند از پیش خود و مطابق میل و سلیقه خود شیوه ای را به نماز بیفزاید. از سوی دیگر فقهای شیعه همانطور که گذاشتن دست ها بر روی هم را مبطل نماز می دانند غصبی بودن لباس و مکان نمازگزار و سایر شرایط را هم ذکر نموده اند و از این امور غفلت نکرده اند و این گونه نبوده که گذاشتن دست ها بر روی هم را اصل و بقیه را فرع قرار دهند و این برداشت شخصی شماست. 1 . " ای کسانی که ایمان آورده‏اید، هنگامی که به نماز می‏ایستید، صورت و دستها را تا آرنج بشویید و سر و پاها را تا مفصل [برآمدگی پشت پا] مسح کنید...". 2 . "و آنها که بر نمازهایشان مواظبت می‏نمایند". 3 . نحل(16) آیه 44. 4 . حشر(59) آیه 7. 5 . نساء(4) آیه 59.

پرسش:

آیا این که پیغمبر می فرماید " اگر کسی شب را صبح کند، بدون این که نماز وتر را خوانده باشد از مانیست یا مسلمان نیست"یعنی واقعاً هر که وتر نخواند، مسلمان نیست؟

پاسخ:

روایتی به این مضمون نقل شده است فِی تَوْقِیعِ الْإِمَامِ الْعَسْکَرِیِّ ع إِلَی عَلِیِّ بْنِ بَابَوَیْهِ وَ عَلَیْکَ بِصَلَاةِ اللَّیْلِ فَإِنَّ النَّبِیَّ ص أَوْصَی عَلِیّاً ع فَقَالَ یَا عَلِیُّ عَلَیْکَ بِصَلَاةِ اللَّیْلِ وَ مَنِ اسْتَخَفَّ بِصَلَاةِ اللَّیْلِ فَلَیْسَ مِنَّا فَاعْمَلْ بِوَصِیَّتِی وَ آمُرُ جَمِیعَ شِیعَتِی حَتَّی یَعْمَلُوا عَلَیْهِ 1 خواندن نماز شب مستحب مؤکد است و ثواب فراوان دارد، ولی این گونه نیست که ترک کننده آن مسلمان نباشد، زیرا در این صورت امر واجب بود، نه مستحب. انجام ندادن امر مستحبی باعث خروج از دین اسلام نمی‏شود و حتی بسیاری از واجبات ما چنین است. حدیث مذکور هم برای بیان اهمیت نماز شب است وکسی به مقامات بالای معنوی بدون نماز شب نمی تواند برسد چنان که فرموده اند : لَا صَلَاةَ لِجَارِ الْمَسْجِدِ إِلَّا فِی مَسْجِدِهِ " 2 برای همسایه مسجد، نماز نیست مگر در مسجد". معنایش این نیست که نماز همسایه مسجد در غیر مسجد مثلاً در خانه‏اش باطل است، بلکه منظور این است که همسایه مسجد اگر به جای خواندن نماز در مسجد بدون عذر در خانه‏اش نماز بخواند، نمازش کامل نیست و ثواب‏های زیادی را از دست داده است. روایات با این مضمون در موضوعات دیگر نیز وجود دارد. 1. محدث نوری، مستدرک‏الوسائل ج 3، ص64، مؤسسه آل البیت علیهم السلام قم، 1408 هجری قمری. 2. شیخ طوسی، تهذیب‏الأحکام ج 1، ص 92، دار الکتب الإسلامیه تهران، 1365 هجری شمسی.

پرسش:

آیا نمازهای یومیه توسط حضرت آدم(ع)، ابراهیم(ع)، عیسی(ع)، موسی(ع) و انبیایی دیگر نیز خوانده می شد؟

پاسخ:

نماز که نوعی عبادت و پرستش و ارتباط ویژه با آفریدگار جهان است، در ادیان پیشین نیز وجود داشت، اما کیفیت آن در ادیان مختلف متفاوت است. صورت کاملی از چگونگی آن در هر دینی در دست نیست. مسلم است، مراسمی به عنوان عبادت و پرستش از همان زمان آدم ابوالبشر و سپس در کلیه ادیان وجود داشته و دارد. امام صادق(ع) فرمود: "اولین کسی که نماز خواند، حضرت آدم(ع) بود."1 خداوند خطاب به حضرت موسی فرمود: "به موسی و برادرش وحی کردیم که برای قوم خود خانه­هایی در سرزمین مصر انتخاب کنید... و نماز را بر پا دارید و به مؤمنان بشارت دهید (که سرانجام پیروز می شوند".2 همچنین خداوند از زبان قوم شعیب فرمود: "گفتند: ای شعیب، آیا نمازت تو را دستور می دهد، که آنچه را پدرانمان می پرستیدند ترک گوییم و آنچه را می خواهیم در اموال خودمان انجام ندهیم؟! تو مرد بردبار و رشید هستی".3 بعضی از مفسران گفته اند، که علل مخالفت و موضع گیری قوم شعیب در برابر او آن بود، که شعیب بسیار نماز میخواند و به مردم می گفت: نماز انسان را از کارهای زشت و منکرات باز میدارد، ولی جمعیت نادان که رابطه میان نماز و ترک منکرات را درک نمی کردند، از روی مسخره به او گفتند: آیا این اوراد و حرکات تو را فرمان می دهد، که سنت نیاکان و فرهنگ مذهبی خود را زیر پا بگذاریم؟!4 همچنین خداوند یکی از ویژگیهای حضرت اسماعیل را سفارش خانواده خویش به نماز دانست: "او همواره خانواده خود را به نماز و زکات دعوت می کرد و همواره مورد رضایت پروردگارش بود".5 با توجه به تحریف گسترده در ادیان پیش از اسلام، آنچه امروزه پیروان آنها به عنوان نماز انجام می دهند، نمی توان به پیامبرشان نسبت داد و معتقد شد که آن پیامبر چنین عمل می کرده است. 1. محمد حسین اعلمی حائری، دائرة المعارف الشیعهْْ الامامیه، بیروت م?سسة الاعلمی للمطبوعات، 1413، ج 11، ص 292 ـ 293. 2. سوره یونس(10)، آیه 87؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه‏، تهران، دارالکتب الإسلامیة، چ اول، 1374ش، ج 8، ص 371. (نرم افزار جامع التفاسیر) 3. سوره هود(11) آیه 87. 4. تفسیر نمونه، پیشین، ج 9، ص 207. 5. سوره مریم(19) آیه 55؛ تفسیر نمونه، پیشین، ج 13، ص 94 ـ 96.

پرسش:

با توجه به آیه 101نساء 1که می فرماید: هنگامی که سفر می‌کنید، گناهی بر شما نیست که نماز را کوتاه کنید اگر از فتنه (و خطر)ِ کافران بترسید در شرایط حال حاضرکه از نظر امکانات و ... مشکلی وجود ندارد نیز بایستی نماز را کامل و روزه را گرفت ؟

پاسخ:

روایاتی وارد شده که کوتاه خواندن نماز در سفر یک نوع تخفیف الهی است . ادب اقتضا می کند که انسان تخفیف را رد نکند. نسبت به آن بی اعتنایی به خرج ندهد. در روایات شیعه آمده است امام صادق (ع) از پیامبر (ص) نقل می کند : "افطار در سفر و نماز قصر از هدایای الهی است. کسی که از این کار صرف نظر کند، هدیه الهی را رد کرده است" .2 امام باقر(ع) فرمود: "گروهی با پیامبر در ماه مبارک رمضان در سفر بودند. پیامبر در سفر روزه نگرفت، ولی برخی از همراهان روزه گرفتند. پیامبر فرمود: " اینان تا روز قیامت از نافرمانان خواهند بود".3 امام صادق(ع) فرمود: "خدا تصدّق کرده بر مریض و مسافر که روزه نگیرند. آیا پسندیده است که صدقة خدا برگردانده شود؟!‌"4 امّا این که در زمان ما مسافرت ها آسان شده و در مدت کمی یک مسافرت هشت فرسخی انجام می شود و هیچ خستگی در مسافر احساس نمی شود، بنابراین روزه گرفتن در مسافرت مشکل نیست،‌جوابش این است که: علّت و فلسفة واقعی احکام شرعی بر ما معلوم نیست. در روایات حکم تقصیر(شکسته شدن) نماز و روزه نگرفتن را بر سفر هشت فرسخی مبتنی کرده، چه مسافرخسته شده و چه خسته نشده باشد. بنابراین ملاک در قصر و اتمام و افطار روزه، خستگی و عدم آن نیست، گرچه نوع سفر حتی با وسایل سریع السیر خسته کننده است. ملاک مقدار مسافت است. اگر ملاک را خستگی و عدم خستگی بگیریم، چه بسا افرادی با شتر مسافرت بیست فرسخ انجام می دهند، ولی خسته نمی شوند؛ برعکس افرادی دو فرسخ مسافرت می کنند و خسته و کوفته می شوند. پس ملاک بر اساس روایات پیمودن مسافت شرعی یعنی هشت فرسخ است. هر کس این مقدار مسافت را چه در یک روز یا در چند دقیقه بپیماید، ‌نمازش شکسته خواهد بود و روزه را باید افطار کند.5 گرچه یکی از عوامل این حکم آسان گرفتن بربندگان است، امّا قرائن نشان می دهد که این عامل، تنها عامل نمی باشد،‌زیرا کسی که با خستگی زیاد به مقصد رسیده، ‌در همان زمان که به مقصد می رسد، اگر قصد ده روز اقامت کند، ‌نمازش تمام است . روزه هم در شرایط وجوب، واجب خواهد بود. پس ملاک در سقوط روزه و شکسته شدن نماز تنها خستگی نیست. مدرک استنباط احکام اسلام فقط کتاب خدا نیست تا با ملاحظه اطلاق آیه ای حکمی اثبات شود بلکه یکی از مهم ترین مدارک آن سنت پیغمبر و روایات اهل بیت است که آن چه از رساله نقل نموده اید، به وسیله آن ها اثبات می شود.6 برای فهم دقیق این آیه و دلالت آن لازم است به کتاب های فقه استدلالی مراجعه شود، مانند کتاب محاضرات فی فقه الامامیه ،نوشته آیه الله سید محمد هادی میلانی . پی نوشت ها : 1 . وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِی الْأَرْضِ فَلَیْسَ عَلَیْکُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ یَفْتِنَکُمُ الَّذینَ کَفَرُوا إِنَّ الْکافِرینَ کانُوا لَکُمْ عَدُوًّا مُبیناً هنگامی که سفر می‏کنید، گناهی بر شما نیست که نماز را کوتاه کنید اگر از فتنه (و خطر) کافران بترسید زیرا کافران، برای شما دشمن آشکاری هستند. 2 . آیت الله مکارم ، تفسیر نمونه،تهران، دارالکتب الاسلامیه، ج4، ص97. 3 . مرحوم شیخ حر عاملی ، وسائل الشیعه ، ج7، ص124. 4 . مرحوم شیخ حر عاملی ، وسائل الشیعه ، ج7، ص124. 5 . علامه طباطبایی ،المیزان، ج2، ذیل ایه شریفه. 6 . امام خمینی، استفتائات، ج2، ص622.

پرسش:

چرا زمانی که انسان در مسیر عبادت قرار دارد، به جای این که حالت معنوی او تقویت شود، بیشتر وسواسی می شود و در وضو و نماز شک او زیاد می شود؟

پاسخ:

در روایات تصریح شده که وسواس یک عمل شیطانی است. راوی می گوید: در خدمت امام صادق(ع) از شخصی که در وضو و نماز مبتلا به وسواس بود، نام بردم و گفتم: او شخص عاقلی است. حضرت فرمود: چگونه عاقلی است که از شیطان اطاعت می کند؟! عرض کردم: چگونه از شیطان اطاعت می کند؟ فرمود: از خودش سؤال کن و بپرس که حالت وسواس از کجا و از چه چیز می باشد؟ منشأ آن چیست؟ خواهد گفت: این حالت و رویه از شیطان است.1 در روایت دیگر آمده است: "شیطانِ خبیث را به خود عادت ندهید، چون آن خبیث به آن چه عادت داده شد، معتاد می شود و تنها هدف و خواسته او این است که اطاعتش

/ 0 نظر / 32 بازدید