نماز در قران- سوره حمد(بخش سوم)

 

الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

(آيه 2)ـ بعد از ((بسم اللّه )) كه آغازگر سوره بود, نخستين وظيفه بندگان آن

 

است كه به ياد مبدء بزرگ عالم هستى و نعمتهاى بى پايانش بيفتند, همان

 

 نعمتهاى فراوانى كه راهنماى ما درشناخت پروردگار و انگيزه مادر راه عبوديت

 

 است .


ايـنـكه مى گوئيم : انگيزه , به خاطر آن است كه هر انسانى به هنگامى كه

 

 نعمتى به او مى رسد فورا مى خواهد, بخشنده نعمت را بشناسد, و طبق فرمان

 

 فطرت به سپاسگزارى برخيزد و حق شكر او را ادا كند به همين جهت علماى علم

 

 كلام (عقائد) در نخستين بحث اين علم ((وجوب شكر منعم )) را كه يك فرمان

 

 فطرى وعقلى است به عنوان انگيزه خداشناسى , يادآور مى شوند.


و اينكه مى گوئيم : راهنماى ما درشناخت پروردگار نعمتهاى اوست ,

 

زيرابهترين و جامعترين راه براى شناخت مبد, مطالعه در اسرار آفرينش و رازهاى

 

 خلقت و مخصوصا وجود نعمتها در رابطه با زندگى انسانها است .


بـه ايـن دو دلـيـل سـوره فـاتـحـة الكتاب با اين جمله شروع مى شود ((حمد

 

 وستايش مخصوص خداوندى است كه پروردگار جهانيان است )) (الحمدللّه رب

 

العالمين ).


((حمد)) در لغت به معنى ستايش كردن در برابر كار يا صفت نيك اختيارى اسـت .

1ـ هـر انـسـانـى كـه سرچشمه خير و بركتى است و هر پيامبر و رهبر الهى كه

نورهدايت در دلها مـى پـاشد, هر شخص سخاوتمندى كه بخشش مى كند, و هر

 

طبيبى كه مرهمى بر زخم جانكاهى مـى نهد, ستايش آنها از ستايش خدا

 

سرچشمه مى گيرد, چرا كه همه اين مواهب در اصل از ناحيه ذات پاك او است , و

 

نيز اگرخورشيد نورافشانى مى كند, ابرها باران مى بارند, و زمين بركاتش را به ما

 

تحويل مى دهد, همه از ناحيه او است .


2ـ جـالـب ايـنـكـه ((حمد)) تنها در آغاز كار نيست , بلكه پايان كارها نيز چنانكه

قرآن به ما تعليم مـى دهـد بـا حـمد خواهد بود, در مورد بهشتيان مى خوانيم :

 ((سخن آنها در بهشت نخست منزه شـمـردن خداوند از هر عيب و نقص و تحيت

 آنها سلام ,و آخرين سخنشان الحمدللّه رب العالمين است )) (يونس : 10).


3ـ امـا كـلـمـه ((رب )) در اصـل بـه مـعنى مالك و صاحب چيزى است كه به تربيت

 

و اصلاح آن مى پردازد.


4ـ كلمه ((عالمين )) جمع ((عالم )) است و عالم به معنى مجموعه اى است

 

ازموجودات مختلف و هنگامى كه به صورت ((عالمين )) جمع بسته مى شود اشاره

 

 به تمام مجموعه هاى اين جهان است .


در روايـتى از على (ع ) چنين مى خوانيم كه در ضمن تفسير آيه ((الحمدللّه رب

 

العالمين )) فرمود: ((رب العالمين اشاره به مجموع همه مخلوقات است

 

اعم ازموجودات بيجان و جاندار)).

الرَّحْمـنِ الرَّحِيمِ


(آيـه3 )ـ ((خـداونـدى كـه بـخـشنده و بخشايشگر است ((و رحمت عام وخاصش

 

همه را رسيده (الرحمن الرحيم ).


مـعـنـى ((رحـمـن )) و ((رحـيم )) و همچنين تفاوت ميان اين دو كلمه را در تفسير

 

((بسم اللّه )) خوانديم نكته اى كه بايد اضافه كنيم اين است كه اين دو صفت

 

 درنمازهاى روزانه ما حداقل 30 بار تـكـرار مـى شـونـد (در هريك از دو ركعت

 

 اول نمازدوازده بار) و به اين ترتيب 60 مرتبه خدا را به صـفـت رحمتش مى ستائيم

 

و اين درسى است براى همه انسانها كه خود را در زندگى بيش از هر چيز به اين

 

اخلاق الهى متخلق كنند.


دانيم مبادا رفتار مالكان بى رحم نسبت به بردگانشان در نظرها تداعى شود


نـكـتـه ديـگـر اينكه ((رحمان و رحيم )) بعد از ((رب العالمين )) اشاره به اين است

 

كه ما در عين قدرت نسبت به بندگان خويش , با مهربانى و لطف رفتار مى كنيم .

پيام ها :

1-    همه ستايش‏ها براى اوست. «الحمدللَّه»


2- خداوند در تربيت و رشد هستى اجبارى ندارد. زيرا حمد براى كارهاى

 

 غير اجبارى است. «الحمدللَّه»


3- همه هستى زيباست و تدبير همه هستى نيكوست. زيرا حمد براى زيبايى

 

 و نيكويى است. «الحمدللَّه»


4- دليل ستايش ما، پروردگارى اوست. «الحمدللَّه ربّ العالمين»


5 - رابطه‏ى خداوند با مخلوقات، رابطه‏ى دائمى و تنگاتنگ است. «ربّ

 

العالمين» (نقاش و بنّا هنر خود را عرضه مى‏كند و مى‏رود، ولى مربّى بايد هر

 

 لحظه نظارت داشته باشد.)


6- همه‏ى هستى، تحت تربيت خداوند يكتاست. «ربّ العالمين»

7- امكان رشد و تربيت، در همه‏ى موجودات وجود دارد. «ربّ العالمين»

 
8 - خداوند هم انسان‏ها را با راهنمايى انبيا تربيت مى‏كند، (تربيت تشريعى) و هم

 جمادات ونباتات وحيوانات را رشد وپرورش مى‏دهد. (تربيت تكوينى) «ربّ

العالمين»


9- مؤمنان در آغاز كتاب (قرآن) با نيايش به درگاه خداوند متعال، «الحمدللّه ربّ

 

العالمين» مى‏گويند و در پايان كار در بهشت نيز، همان شعار را مى‏دهند كه

 

«آخر دعويهم أن الحمدللّه ربّ العالمين»

 

*****

ایام حزن و غم و اندوه اهل بیت عصمت و طهارت در رثای شهادت مادر بزرگوارشان

 

 صدیقه اطهر فاطمه زهرا (س) بر رهروانشان تسلیت باد

 


 



موضوعات مرتبط:
برچسب‌ها:
[ سه‌شنبه ۱٥ خرداد ۱۳۸٦ ] [ ٥:٠٩ ‎ب.ظ ] [ سید محمد عبداللهی ]